“Dit vind ik vreselijk complex”, zeg ik met een frons. Ik kijk verward naar de sluiting van het sieraad. Ik krijg ‘m niet dicht. “Ik denk dat je bedoelt dat je het gecompliceerd vindt”, reageert hij. Die wijsneus. Mijn frons wordt dieper. Complex of gecompliceerd. Wat maakt dat uit? Maar er is een wezenlijk verschil. En het onderscheid tussen complex en gecompliceerd is knap ingewikkeld.

Complex betekent ingewikkeld of samengesteld. Het is een bijvoeglijk naamwoord. En geeft informatie over het zelfstandig naamwoord dat erbij hoort. Zoals ‘een complex vraagstuk’. Dit vraagstuk bestaat uit verschillende onderdelen. En die onderdelen beïnvloeden elkaar. Maar welke, hoe en wat, dat weet je niet. Nog niet. Complex blijft in de tussentijd dus knap ingewikkeld.

Gecompliceerd is het voltooide deelwoord van ‘compliceren’; ingewikkeld maken. Een werkwoord. Iets dat je doet. Misschien is iets niet ingewikkeld, maar jij ervaart het wel zo. Gecompliceerd dus.

Dus iets is complex. Da’s objectief. Of je vindt iets gecompliceerd. Da’s subjectief.

In de psychologie bestaat ook nog een complexe variant. Want bezit je een geheel van ziekelijke ideeën? Dan heb je een complex. Da’s pas ingewikkeld.

Makkelijk – Doeneke wil ’t proberen!